Bahagian Keselamatan & Kualiti Makanan


01

Unit Kawalan Eksport, Pembangunan Industri & Pensijilan

Pengenalan Unit

  • Unit ini ditubuhkan bagi memantapkan aktiviti merancang, melaksanan, memantau dan menilai Program Keselamatan dan Kualiti Makanan di industri makanan terutamanya di Terengganu bagi melindungi orang ramai terhadap bahaya dari segi kesihatan dan penipuan pada penyimpanan, penyediaan, pemprosesan, pembungkusan, pengangkutan, penjualan dan penggunaan makanan; serta memudahkan perdagangan makanan.

Objektif Unit

  • Untuk memastikan barangan makanan yang akan digunakan dalam pasaran tempatan dan eksport adalah selamat dimakan dan berkualiti.
  • Untuk memastikan barang makanan untuk dieksport mematuhi piawaian yang ditetapkan oleh peraturan makanan negara pengimport.
  • Untuk memastikan sesuatu makanan tersebut adalah bebas dijual di Malaysia dan mematuhi kehendak-kehendak Akta Makanan dan Peraturan-peraturan Makanan 1985.
  • Untuk memudahkan industri makanan di Terengganu mendapat pengiktirafan keselamatan makanan mengikut tahap pematuhan kepada Peraturan-peraturan Kebersihan Makanan 2009 secara berperingkat.
Fungsi Unit
  • Merancang, memantau dan menilai aktiviti pembangunan kilang.
  • Memberi khidmat nasihat kepada pihak industri mengenai Sistem Jaminan Keselamatan Makanan.
  • Melaksanakan Skim Pensijilan Keselamatan Makanan.
  • Mengeluarkan Sijil Eksport (Sijil Kesihatan/Sijil Penjualan Bebas).

Aktiviti Unit

02

Unit Survilan dan Pemantauan Makanan

Pengenalan Unit

  • Unit Pembangunan Institusi Perkhidmatan dan Sajian Makanan telah diwujudkan pada tahun 2011 di Bahagian Keselamatan dan Kualiti Makanan, Jabatan Kesihatan Negeri Terengganu. Unit ini dikendalikan oleh seorang Pegawai Teknologi Makanan dan dibantu oleh seorang Penolong Pegawai Teknologi Makanan. Unit ini beroperasi di Jabatan Kesihatan Negeri Terengganu (Pejabat Cawangan), Bangunan Kuala Terengganu Business Centre (KTBC).

Objektif Unit

  • Objektif unit ini adalah untuk memberikan pendedahan dan pengetahuan kepada institusi-institusi yang terlibat dalam penyediaan dan perkhidmatan makanan termasuk sekolah-sekolah, institusi pengajian tinggi, pusat asuhan, hospital dan perkhidmatan katering.
Fungsi Unit
  • Unit ini berfungsi membangunkan dan memantapkan program keselamatan makanan di institusi-institusi yang terlibat dalam penyediaan dan perkhidmatan makanan.

Aktiviti Unit

A. Program Promosi Keselamatan Makanan Di Sekolah

  • Aktiviti Promosi Kesihatan Keselamatan di sekolah merupakan satu projek khas yang dijalankan bagi mendidik pelajar-pelajar sekolah mengenai aspek keselamatan makanan dan cara-cara mengelakkan keracunan makanan.
  • Tujuh daerah telah terlibat dalam aktiviti ini iaitu Kuala Terengganu, Dungun, Setiu, Kemaman, Hulu Terengganu, Marang dan Besut. Tema "Tanpa Kuman Makanan Selamat" adalah tagline yang difokuskan kepada aspek keselamatan dan kualiti makanan.
  • Pengisian program memperkasakan dan membudayakan amalan keselamatan makanan di sekolah rendah adalah berbentuk road show interaktif yang disampaikan oleh pasukan atau Skuad Germ Buster untuk memberi pendidikan kesihatan kepada pelajar sekolah. Aktiviti-aktiviti yang dijalankan oleh pasukan ini adalah termasuk pameran bergerak, ceramah berkaitan "Keselamatan Makanan", demonstrasi "Amalan Pencucian Tangan" menggunakan set Hand Glow Germ Gel berserta bahan pencuci sanitizer. Pelajar juga didedahkan dengan amali untuk membezakan makanan yang rosak ataupun tidak, menerusi demonstrasi "Percayai Deria Anda" yang menggunakan pendekatan penilaian sensori deria rasa seperti masam, manis, pahit dan masin.

B. Pembangunan Pre-Requisite Programme (PRP) untuk Jabatan Dietetik & Sajian Hospital Negeri Terengganu

  • Manual PRP untuk Jabatan Dietetik & Sajian Hospital Negeri Terengganu telah dibangunkan semasa Bengkel Pemurniaan Manual Prerequisite Programme (PRP) dalam Mengimplementasikan Sistem Hazard Analysis And Critical Control Point (HACCP) di dapur Hospital Negeri Terengganu 2010 pada 22 hingga 25 Mac 2010 yang diadakan di Merang Suria Beach Resort, Setiu. Seramai 50 orang peserta yang terlibat yang terdiri daripada fasilitator BKKM, penceramah SIRIM, Pegawai Dietetik, Penolong Pegawai Kesihatan Persekitaran, Penolong Pegawai Penyediaan Makanan dan wakil jawatankuasa di Jabatan Dietetik dan Sajian di hospital-hospital Negeri Terengganu.
  • Bagi tahun 2012, lawatan pre-audit GMP/HACCP dirancang bagi membantu Jabatan Dietetik membangunkan sistem keselamatan makanan di dapur-dapur hospital.

C. Program Keselamatan Makanan kepada Pusat Latihan Khidmat Negara (PLKN)

  • Pemantauan dan pemeriksaan telah dijalankan oleh BK&KM di tempat penyediaan makanan di Pusat Latihan Khidmat Negara (PLKN) bagi memastikan makanan yang dihasilkan adalah selamat dimakan oleh pelatih dan secara tidak langsung ia dapat mengurangkan kejadian keracunan makanan di pusat tersebut. Terdapat dua buah Kem PLKN yang beroperasi di Negeri Terengganu iaitu PLKN Cheneh Cemerlang, Kemaman dan PLKN Merang Suria, Setiu. Antara aktiviti yang dijalankan adalah :

i) Pemeriksaan ke dapur PLKN mengikut keperluan secara berkala

ii) Pelaksanaan KENDIRI dan Reten dihantar setiap bulan kepada BKKM, KKM

iii) Mesyuarat diadakan secara berkala mengikut keperluan

iv) Pensampelan makanan

v) Promosi pendidikan keselamatan makanan (poster dan risalah)

D. Program Keselamatan Makanan kepada Kantin Sekolah dan Dapur Asrama
  • BK&KM juga memainkan peranan aktif dalam memastikan makanan yang dijual di kantin dan disediakan di dapur asrama sekolah bersih dan selamat. Pada tahun 2010, BK&KM telahpun menjalankan sebanyak 570 pemeriksaan di tempat penyediaan makanan di dapur asrama dan kantin sekolah di bawah Kementerian Pelajaran Malaysia bertujuan untuk memastikan makanan yang dihasilkan adalah selamat dimakan oleh pelajar dan secara tidak langsung ia dapat mengurangkan kejadian keracunan makanan di sekolah-sekolah di negeri Terengganu. Terdapat kira-kira 477 buah sekolah yang terlibat. Antara aktiviti yang dijalankan bagi mengurangkan risiko keracunan makanan adalah :

i) Pemeriksaan ke dapur asrama dan kantin sekolah mengikut keperluan secara berkala

ii) Pelaksanaan KENDIRI

iii) Pensampelan makanan

iv) Promosi pendidikan keselamatan makanan (ceramah, poster dan risalah)

03

Unit Industri, Perkhidmatan Makanan & Surveilan

Pengenalan Unit

  • Unit Pemantauan dan Penyelidikan merupakan komponen penting bagi menyokong pembentukan dasar keselamatan makanan. Pemantauan dan penyelidikan ke atas isu keselamatan makanan amat perlu dijalankan bagi mendapatkan data asas untuk membentuk pengkalan data mengenai status pencemaran makanan di negara ini. Dengan pelbagai ancaman baru terhadap makanan seperti penggunaan bioteknologi, antibiotik, pembungkusan makanan dan lain-lain lagi. Isu dan masalah berkaitan keselamatan makanan semakin mencabar dan kompleks, di mana maklumat berasaskan sains terutama diperolehi melalui penyelidikan atau kajian.
Objektif Unit
  • Unit Pemantauan dan Penyelidikan bertujuan untuk menjalankan pemantauan dan penyelidikan terhadap isu-isu yang timbul berkaitan dengan keselamatan makanan bagi menyokong pembentukan Dasar Keselamatan Makanan Negara.

Fungsi Unit

  • Unit Pemantauan dan Penyelidikan berfungsi untuk menjalankan program pemantauan dan penyelidikan berkaitan dengan isu-isu keselamatan makanan. Unit ini juga membantu menyelaras kajian berhubung dengan keselamatan makanan. Selain itu, unit ini turut mengumpul dan menjalankan analisis terhadap data pensampelan makanan dan mengeluarkan laporan berkaitan.

Aktiviti Unit

  • merancang dan menyelaras projek-projek pemantauan nasional yang dicadangkan oleh Bahagian Keselamatan dan Kualiti Makanan berdasarkan isu-isu semasa.
  • merancang dan menyelaras projek-projek pemantauan spesifik yang dicadangkan oleh Unit Pemantauan dan Penyelidikan Negeri berdasarkan isu-isu semasa di Negeri Terengganu.
  • mengumpul dan menganalisis data-data pemantauan dan kajian yang berkaitan keselamatan makanan.
  • merancang dan menyelaras projek-projek pemantauan analisis risiko (risk analysis) yang dicadangkan oleh Bahagian Keselamatan dan Kualiti Makanan berdasarkan isu-isu semasa.
  • menyelaras pelaksanaan projek Total Diet Study (TDS).

Di antara projek pemantauan dan penyelidikan yang dijalankan adalah menjalankan program pemantauan dan penyelidikan dengan menyelaras kajian berhubung dengan keselamatan makanan serta menjalankan analisis terhadap data pensampelan dan mengeluarkan laporan yang berkaitan.

04

Unit Penguatkuasaan & Perlesenan

  • Unit Penguatkuasaan dan Pelesenan meliputi pemeriksaan, penggredan dan penutupan premis, pensampelan makanan domestik, import dan eksport untuk mengenalpasti tahap pencemaran mikrobiologi, kimia dan bendasing (foreign matter), pengawalan import dan eksport, rampasan, penahanan, penarikan produk daripada pasaran dan aduan.

05

Unit Mikrobiologi

Pengenalan Unit

  • Unit ini menjalankan analisis mikrobiologi makanan dengan tujuan untuk memantau keselamatan dan kualiti makanan melalui pelaksanaan Akta Makanan 1983 dan Peraturan-peraturan Makanan 1985. Mengikut akta tersebut, "mikroorganisma dan toksinnya" termasuklah bakteria, kulat serta toksin yang dihasilkannya. Mikroorganisma patogenik adalah mikroorganisma yang boleh menyebabkan penyakit sekiranya memasuki sistem tubuh manusia. Kehadiran mikroorganisma patogenik di dalam makanan sedia dimakan hendaklah dicegah melalui kaedah-kaedah sanitasi dan keselamatan makanan.

Objektif Unit

  • Memastikan perkhidmatan analisis mikrobiologi yang ditawarkan adalah berkualiti, tepat dan berdasarkan kaedah-kaedah terkini bagi memenuhi keperluan pembangunan bidang keselamatan makanan.

Fungsi Unit

  • Berfungsi untuk menjalankan analisis makanan bagi perkhidmatan yang ditawarkan seperti berikut :aerobic count plate

- staphylococcus aureus

- bacillus cereus

- coliform

- escherichia coli

- escherichia coli 0157

- salmonella

- vibrio cholera

- vibrio parahaemolyticus

- listeria monocytogenes

- campylobacter

- yis dan kulapuk

 Aktiviti Unit

  • menjalankan analisis mikrobiologi bagi sampel makanan untuk tujuan surveillan, pemantauan, wabak/keracunan, operasi dan kajian dan lain-lain.
  • menjalankan penyelidikan untuk mengkaji faktor-faktor yang boleh dibangunkan ke arah meningkatkan kualiti makanan.
  • menjalankan validasi dan verifikasi untuk pengembangan kaedah analisis bagi meningkatkan keupayaan analisis makmal.

 

06

Unit Residu Racun Perosak

Pengenalan Unit

  • Unit Residu Racun Perosak bertanggungjawab dalam menganalisis parameter residu racun perosak yang terdapat dalam sayur-sayuran dan buah-buahan bagi membantu melindungi orang ramai dari bahaya kesihatan dan penipuan dalam penyediaan, penjualan dan penggunaan makanan.

Istilah racun perosak termasuklah :

  1. Apa-apa sediaan yang digunakan atau yang berupa sebagai boleh digunakan bagi mencegah serangan dari atau bagi membinasakan.
    • Kulat atau lain-lain pokok parasit atau bakteria yang mengganggu atau menyerang tumbuhan, buah-buahan, biji-bijian, binatang atau harta benda
    • Serangga atau lain-lain perosak yang mengganggu atau menyerang tumbuhan, buah-buahan, binatang atau harta
    • Binatang atau burung berbahaya atau
    • Rumpai atau lain-lain tumbuhan berbahaya dan

2. Apa-apa bahan yang berupa racun perosak

Objektif Unit

  •  Memberi perkhidmatan analisis residu racun perosak dengan cekap dan berkesan.
  • Mengeluarkan keputusan analisis yang yang boleh diterima pakai secara rasmi (valid) bagi tujuan membantu aktiviti pemantauan, pengawasan dan penguatkuasaan Akta dan Peraturan Makanan.

Fungsi Unit

  •  Menyediakan perkhidmatan analisis bagi kumpulan racun perosak Orghanophosphorus di dalam buah-buahan dan sayur-sayuran.
  • Membangunkan kaedah analisis residu racun perosak yang dikenalpasti oleh Bahagian Keselamatan dan Kualiti Makanan.

Aktiviti Unit

  • Melaksanakan aktiviti analisis makanan.
  • Menyertai ujian kecekapan (proficiency testing programme).
  • Menjalankan aktiviti pengembangan kaedah dan verifikasi analisis residu racun perosak.
  • Menjalankan aktiviti penambahan skop akreditasi bagi parameter residu racun perosak.
  • Melaksanakan aktiviti pemantauan dan operasi yang diarahkan.

 

07

Unit Logam Berat

Unit ini menjalankan analisis bertujuan untuk melindungi orang ramai daripada bahaya kesihatan dengan menentukan cemaran logam yang terdapat dalam makanan. Buat masa sekarang, parameter yang mampu dianalisis ialah logam kadmium(Cd) dan plumbum (Pb). Aktiviti ini dijalankan dengan merujuk kepada Akta Makanan 1983 dan Peraturan-peraturan Makanan 1985 (Peraturan Makanan Jadual 14) yang mengandungi kadar maksimum cemaran logam yang dibenarkan dan dinyatakan mengikut kumpulan makanan tertentu.

Objektif Unit

Memberi perkhidmatan analisis residu racun perosak dengan cekap dan berkesan.Mengeluarkan keputusan analisis yang yang boleh diterima pakai secara rasmi (valid) bagi tujuan membantu aktiviti pemantauan, pengawasan dan penguatkuasaan kepada Akta Makanan 1983 dan Peraturan-peraturan Makanan 1985 dalam tempoh masa yang telah ditetapkan.

Fungsi Unit

  • Menyediakan perkhidmatan analisis cemaran logam berat bagi kumpulan makanan mengikut Akta Makanan 1983 dan Peraturan Makanan 1985.
  • Mengembangkan kaedah analisis cemaran logam berat bagi meningkatkan keupayaan makmal.
  • Menjalankan kajian dalam bidang berkaitan keselamatan dan analisis makanan, khususnya analit plumbum dan kadmium.

Aktiviti Unit

  • Melaksanakan aktiviti analisis makanan untuk parameter plumbum dan kadmium seperti kajian, surveillan, pemantauan, operasi dan lain-lain.
  • Mengembangkan kaedah analisis cemaran logam berat melalui aktiviti verifikasi dan validasi kaedah baru.
  • Menyertai Ujian Kecekapan (Proficiency Testing Programme).
  • Mengembangkan kaedah cemaran logam berat ke arah pensijilan ISO 17025 bagi skop analisis cemaran logam berat.

 

08

Unit Aditif

Pengenalan Unit

  • Unit ini menjalankan analisis aditif makanan dengan tujuan untuk memantau keselamatan dan kualiti makanan melalui pelaksanaan Akta Makanan 1983 dan Peraturan-peraturan Makanan 1985. Mengikut akta tersebut, Aditif Makanan adalah apa-apa bahan yang selamat dimakan yang dimasukkan dengan sengaja ke dalam atau pada makanan dalam kuantiti kecil bagi mempengaruhi kualiti penyimpanan, tekstur, konsistensi, rupa, bau, rasa, kealkalian, atau keasidan makanan tersebut, atau bagimaksud apa-apa tujuan teknologi lain dalam pengilangan, pemprosesan, penyediaan, perlakuan, pengepekan, pembungkusan, pengangkutan atau penstoran makanan itu, dan yang berkesudahan atau dengan munasabahnya dijangka berkesudahan, sama ada secara langsung atau tak langsung dengan bahan itu atau apa-apa hasil sampingannya menjadi komponen makanan tersebut atau selainnya mempengaruhi ciri-ciri makanan itu, dan termasuklah apa-apa bahan pengawet, bahan pewarna, bahan perisa, penambah perisa, antipengoksidaan kondisioner makanan, tetapi tidaklah termasuk nutrient yang ditambah, juzuk kebetulan atau garam. 

Objektif Unit

  • Menjalankan analisis bagi parameter Aditif makanan mengikut keupayaan analisis makmal.

Fungsi Unit

  • Berfungsi untuk menjalankan analisis makanan bagi perkhidmatan yang ditawarkan seperti berikut :
    • Asid Borik
    • Pewarna
    • Asid Benzoik
    • Asid Sorbik
    • Sakarin
    • Siklamat
    • Acesulfame Potassium
    • Sulfur Dioksida
    • Potassium Bromate
    • Auramine O
    • Rhodamine B
    • Paraben

 Aktiviti Unit

  • Menjalankan analisis makanan untuk sampel surveillan, pemantauan operasi dan lain-lain.
  • Mengembangkan parameter analisis untuk meningkatkan lagi keupayaan.
  • Menjalankan validasi dan verifikasi kaedah analisis

 

09

Unit Residu Dadah Vaterinar

Pengenalan Unit

  • Unit ini menjalankan analisis residu dadah veterinar dengan tujuan untuk memantau keselamatan dan kualiti makanan melalui pelaksanaan Akta Makanan 1983 dan Peraturan-peraturan Makanan 1985. Mengikut akta tersebut, Residu Drug bererti sebatian induk drug berkenaan dan/atau metabolitnya dalam mana-mana bahagian boleh dimakan pada hasil binatang, dan termasuklah residu berkaitan dengan bendasing drug berkenaan.

Objektif Unit

  • Menjalankan analisis bagi parameter Residu Dadah Veterinar mengikut keupayaan analisis makmal.

 Fungsi Unit

  • Berfungsi untuk menjalankan analisis makanan bagi perkhidmatan yang ditawarkan seperti berikut :
  1. NitrofuranFurazolidone (AOZ)
  1.  Furaltadone (AMOZ)
  • Chloramphenicol
  • Beta Agonist
  • Antibakteria
  • Sulfadiazine
  • Sulfathiazole
  • Sulfamerazine
  • Sulfamonomethoxine
  • Sulfadimethoxine
  • Sulfaquinoxaline
  • Oxolinic Acid
  • Nicarbazine
  • Pyrimethamine
  • Sulfadimidine
  • Synthetic Phosphodiesterase-5 Inhibitors
  • Sildenafil
  • Tadalafil
  • V